حسن بن محمد بن حسن اشعرى قمى ( مترجم : تاج الدين حسن بن بهاء الدين قمي )
213
تاريخ قم ( طبع مرعشى ) ( فارسى )
قلعهاى كه در قديم آن را . . . . « 1 » خواندهاند ، و اكنون منسوبست بأبى الحسين بن أبى سهل ، و اين قلعه بنزديك قالهرست « 2 » ، و قلعهء بلند و حصين و محكم است . و كويند كه : درين قلعه زياده بر صد خانه از سنك تراشيدهاند ، و ميان آن قلعه و راه آن قلعه حاجزى « 3 » و مانعى بوده است ، و آن آنچنان بوده ، كه مقابل در آن قلعه منارهء بنا كردهاند از سنگ ، و بنردبان بر آنجا رفتهاند ، و از سر آن مناره بذان قلعه نردبانى نهادهاند ، و از آنجا بقلعه رفتهاند ، و بر آن كذر كرده . و [ أبو ] حسين بن أبى سهل ، درين قلعهء بوده است ، و آن را پناهكاه خود ساخته ، جون او وفات كرده است ، أبو اسحاق « 4 » ابراهيم بن محمّد قمى حاجب « 5 » ، زن او - عايشه - را خواسته « 6 » ، و بر آن قلعه مالك شده . ثيمرهء « 7 » كبرى : ابن مقفّع كويد كه : آن را به ثيمر اكبر بن خراسان نام نهادهاند .
--> ( 1 ) . در تمام نسخهها : بياض . ( 2 ) . نام اين روستا ضمن نام بلوكات و توابع كاشان در ( كتابچه تفصيل حالات و املاك و مستغلات و قنوات و بلوكات دار المؤمنين كاشان ) نوشته شده به سال 1296 ( دوره ناصرى ) كه در كتاب ( قمنامه : ص 304 ) چاپ شده آمده است : ( فرية قالهر : از قراء ييلاقى است ، قدرى وقف و قدرى ملك است . . . . ) . ( 3 ) . حاجز : سد و مانع . ( 4 ) . در اصل : اسحق . ( 5 ) . درباره اين قمّى اطلاعاتى در منابع نيامده است ، ليكن پسوند ( حاجب ) كه بر نام او افزوده شده است ، نشان از مقام و منصب بالاى او در دار الخلافة مىدهد ، منصب حجابت يا پرده دارى از مناصب دار الخلافة بغداد در دوره بنى العباس بوده است ، و صاحب چنين منصبى معمولا از نزديكان و مقربان خليفه بشمار مىرفته است . ( 6 ) . خواستن زن ، احتمالا كناية از خواستكارى و اختيار او به همسرى است . ( 7 ) . پيشتر در آغاز كتاب درباره ضبط اين علم جغرافيايى سخن رفت ، و گر چه در منابع و نسخه چاپى اين نام تيمرهء ضبط شده است ، ليكن چون در اصل همواره ثيمرهء آمده است ، از اين رو در اين تحقيق همواره اين ضبط در متن قرار داده شده است .